لاپاراسکوپی Laparoscopy

لاپاراسکوپی

لاپاراسکوپی یک روش جراحی با حداقل تهاجم است. در جراحی به وسیلۀ لاپاراسکوپی از یک لولۀ باریک، بلند و مجهز به منبع نور به نام لاپاروسکوپ استفاده می‌شود. از این وسیله برای مشاهده اعضای شکم یا لگن استفاده می‌شود. این عمل جراحی تحت بیهوشی کامل انجام می‌گیرد. در مرحله اول برای ایجاد فضای کاری، شکم با گاز دی‌اکسیدکربن پُر خواهد شد. سپس دو یا سه برش 5/0 تا 1 سانتیمتری در ناحیۀ پایین شکم ایجاد می‌شود که از طریق آن‌ها لولۀ لاپاروسکوپ و دیگر ابزارهای جراحی وارد شکم می‌شوند.
از لاپاراسکوپی برای تشخیص و درمان مشکلاتی همچون کیست‌ها، فیبروئیدها و عفونت‌ها به کار می‌رود. همچنین از طریق لاپاروسکوپ می‌توان نمونه‌های بافت را برای نمونه‌برداری (Biopsy) جدا کرد.

چه زمانی لاپاراسکوپی انجام می‌شود؟

در موارد زیادی، لاپاراسکوپی جایگزین جراحی لاپاروتومی (استفاده از برش‌های بزرگتر در ناحیۀ شکم) می‌شود. همچنین استفاده از لاپاراسکوپی برای انجام برخی عمل‌های جراحی، عوارض، استرس و هزینۀ کمتری دارد. از کاربردهای لاپاراسکوپی در بیماری‌های زنان می‌توان به جراحی اندومتریوز، هیسترکتومی (برداشتن رحم)، رفع چسبندگی‌ها و کیست تخمدان اشاره کرد.

هیسترکتومی به روش لاپاراسکوپی

هیسترکتومی به عمل برداشتن رحم گفته می‌شود. این عمل جراحی از بارداری‌های آینده جلوگیری کرده و خونریزی‌های مربوط به فیبروئید را از بین می‌برد. دو نوع هیسترکتومی وجود دارد:

  • هیسترکتومی کامل که در آن کل رحم برداشته می‌شود. هیسترکتومی به روش لاپاراسکوپی شامل برداشتن کل رحم با حداقل تهاجم است. رحم با اندازۀ معمولی، در صورتی که کاملاً جدا شده باشد، از طریق واژن قابل خارج شدن است و رحم با اندازۀ بزرگ نیز از طریق لاپاروسکوپ قابل تکه تکه شدن به قطعات کوچکتر است.
  • هیسترکتومی مافوق گردنی که در آن بخش بالایی رحم برداشته می‌شود و گردنۀ رحم باقی می‌ماند. مزیت این نوع هیسترکتومی، جراحی نسبتاً سریع‌تر و دوره ریکاوری کوتاه‌تر است.

تنها دلیل برای اینکه پزشک، کل رحم را خارج کند، پیشگیری از سرطان گردنۀ رحم است. اگر زنی در معرض چنین خطری نباشد و حاضر باشد آزمایش‌های تشخیص عفونت یا اختلال در گردنۀ رحم را به طور منظم انجام دهد، ممکن است که کل رحم برداشته نشود.

برداشتن اندومتریوز به روش لاپاراسکوپی

اندومتریوز یک اختلال زنانه است که به رشد بی‌رویۀ سلول‌های آندومتر (پوشش داخلی رحم) در محیطی خارج از رحم گفته می‌شود. اندومتریوز اغلب در تخمدان‌ها، لوله‌های فالوپ، سطوح بیرونی رحم و سطح پوشش حفره لگن یافت می‌شود.
اندومتریوز یک اختلال شایع است که می‌تواند منجر به درد، خونریزی نامنظم و حتی ناباروری شود. این اختلال معمولاً در سنین 25 تا 35 سالگی تشخیص داده شده و با کمک لاپاراسکوپی قابل تشخیص و درمان است.
جراحی لاپاراسکوپی پیشرفته برای دردهای مزمن لگن و مشکوک به اندومتریوز باید توسط یک جراح با مهارت و تخصص لازم در برداشتن چنین ضایعاتی و در یک اتاق عمل مجهز برای چنین عمل جراحی انجام گیرد. در مورد ایمپلنت‌های اندومتریوز باید توجه شود که تا جایی که ممکن است کامل برداشته شوند. جهت کاهش درد در اندومتریوز، روش‌های قطع عصب باید در نظر گرفته شود. بافت‌های چسبندگی نیز باید به طور کامل برداشته شده و برای جلوگیری از تغییر شکل آن‌ها باید اقدامات لازم صورت گیرد.

برداشتن کیست تخمدان به روش لاپاراسکوپی

کیست‌ها کیسه‌های کوچک پر از مایع هستند که ممکن است در تخمدان‌ها نیز به وجود آیند. شایع‌ترین کیست تخمدان در طول دوران تخمک‌گذاری شکل می‌گیرد. شکل‌گیری این نوع کیست، زمانی اتفاق می‌افتد که یا تخمک آزاد نشده یا فولیکولی که تخمک در آن شکل می‌گیرد، پس از آزاد شدن تخمک از بین نرفته است.
در صورتی که کیست با روش‌های غیر جراحی از بین نرود، رشد کند و یا منجر به درد شدید شود، جراحی بهترین گزینه برای برداشتن کیست تخمدان است. سیستکتومی تخمدان به روش لاپاراسکوپی نوعی جراحی با حداقل تهاجم است. ابتدا از لاپاروسکوپ برای تعیین محل کیست استفاده شده سپس پزشک یک یا دو برش دیگر ایجاد می‌کند تا بتواند از طریق آن‌ها کیست را خارج کند. بیمار حین انجام جراحی، در بیهوشی کامل خواهد بود و معمولاً در همان روز قادر است به منزل برگردد.
مزایای لاپاراسکوپی نسبت به جراحی سیستکتومی سنتی تخمدان این است که بیمار مدت زمان کمتری پس از عمل جراحی در بیمارستان می‌ماند؛ زمان ریکاوری کوتاه‌تر بوده و بیمار درد کمتری دارد. همچنین از آنجا که ابزارهای جراحی کوچک مورد استفاده قرار می‌گیرند، بیشتر بافت تخمدان در امان است، زخم کمتری ایجاد می‌شود و چسبندگی پس از عمل کمتر است. به طور خاص در مواقعی که باروری بعدی مدنظر باشد، به دلیل کاهش آسیب به تخمدان و چسبندگی کمتر پس از عمل، لاپاراسکوپی توصیه می‌شود.
.

پیش از عمل لاپاراسکوپی

معمولا پیش از عمل لاپاراسکوپی، پزشک انجام آزمایش خون و ادرار،‌ تصویربرداری با اولتراسوند، CT-Scan یا MRI را تجویز می‌کند تا مطمئن شود مشکلی که در حین عمل اختلال ایجاد می‌کند، وجود ندارد.
از آنجا که خالی بودن معده، احتمال تهوع طی عمل جراحی یا بعد از آن را کاهش می‌دهد، بیمار باید به مدت 12 ساعت پیش از عمل چیزی نخورد. همچنین ممکن است پزشک از بیمار بخواهد داروهایی جهت آماده‌سازی روده مصرف کند که موجب تخلیۀ روده‌ها می‌شود.
پیش از عمل بیمار باید جواهرآلات، عینک، لنز و موارد این‌ چنینی را از خود جدا کند.

پس از عمل لاپاراسکوپی

در روز جراحی پس از عمل، به هیچ عنوان نباید رانندگی کرد و باید تا مدتی از انجام فعالیت‌های سنگین ورزشی اجتناب کرد.
محل برش‌ها را باید تمیز و خشک نگه داشت. روز پس از جراحی نیز می‌توان بانداژ روی زخم‌ها را برداشت.
ممکن است پس از عمل، بیمار مقداری درد جزئی در ناحیۀ برش‌ها، در ناحیۀ شانه‌ها و قفسه سینه (به علت استفاده از دی‌اکسید کربن در حین عمل) و در ناحیۀ نای (به علت استفاده از لولۀ راه هوایی در طی بیهوشی) احساس کند. همچنین طبیعی است که بیمار تا چند روز پس از جراحی، خونریزی خفیف واژینال داشته باشد.